معناشناسی غنیمت در آیه خمس از دیدگاه مذاهب اسلامی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 سطح سه فقه و اصول جامعه الزهرا(س)

2 سطح چهار فقه و اصول جامعه الزهرا(س) و مدرس جامعه الزهرا(س)

چکیده

خمس، از مقوله‌های مهم و کاربردی است که از دیرباز، فقها را به کاوش واداشته است. عمده‌ترین مناقشه حل‌نشده در فقه فریقین، برداشت از جمله «غنمتم» است. دانش فقه و تفسیر قرآن، با هدف معناشناسی واژگان قرآن، ارتباط وثیقی با معناشناسی برقرار کرده است؛ زیرا فهم دقیق معانی واژگان قرآنی، تأثیر مستقیمی در فهم احکام دارد. مسئله این تحقیق، معناشناسی غنیمت در آیه خمس از دیدگاه مذاهب اسلامی است. در این مقاله، به روش توصیفی تحلیلی و با گردآوری اطلاعات به‌صورت کتابخانه‌ای از منابع فقهی و روایی و مراجعه به کلام فریقین، مراد از واژه غنیمت در آیه بررسی شده است. با نقد ادله اهل سنت در انحصار خمس به غنیمت جنگی، به‌دست می‌آید که غنیمت در این آیه در معنای عام، یعنی هرگونه سود به کار رفته است. در منابع اهل سنت، افزون بر غنائم جنگی، رکاز، مال پنهان‌شده در زمین و گنج نیز به‌عنوان مصادیق غنیمت معرفی شده‌اند؛ ازاین‌رو، انحصار مفهوم «غنیمت» در غنائم جنگی از میان می‌رود.
 

کلیدواژه‌ها